© Mobirise free gallery

Kassel, Documenta 14,
een indruk

11 juli 2017 t/m 17 juli 2017

door mw. Ien Heldoorn

Meteen al na aankomst in het hotel gingen we cultureel verantwoord op stap: koffie drinken in een “schrijverscafé” en bezoek aan het Letterkundig Museum
(Petöfi, de held van de opstand in 1849, stond centraal).

Wij, een groep met Lisette, waren in Kassel en omgeving van 11 tot en met 17 juni 2017. Benoît, onze ‘chorist’, officiële Documenta-gids, leidde ons langs tal van belang¬wekkende en indrukwekkende kunstwerken, opstellingen en installaties, waar we naar zijn toelichtingen luisterden en onze eigen meningen in dialoog formuleerden. Want in deze Documenta waren vragen “waar kijk je naar?”, “wat zie je?” en “wat beleef je nu, wat ervaar je nu?” belangrijk! Dat gaf een extra dimensie aan deze tentoonstelling.

En er was veel te kijken, veel te zien en veel te beleven tijdens deze week in Kassel. Ongeveer 150 kunstenaars uit de hele wereld was verzocht een bijdrage te leveren aan deze Documenta. Enkele kunstwerken maakten extra indruk op mij.

Blikvanger op het centrale plein van Kassel, het Friedrichplatz, was het ‘Parthenon van boeken’ van de Argentijnse kunstenares Marta Minunjín. Een tempel, die precies zo groot was als het Parthenon in Athene en waarvan de zuilen, symbool van de democratie, werden gevormd door boeken die ooit waar ook ter wereld verboden zijn (geweest), van George Orwells 1984 tot de brieven van Kafka en van Harry Potter tot Moby Dick.

Het Fridericianum was het hoofdgebouw van Documenta. Het opschrift ‘Fridericianum’ was tijdens de 100 dagen van deze manifestatie gewijzigd in ‘Being safe is scary’. In een van de zalen toonde de Zuid¬Afrikaanse kunstenaar Kendell Geers zijn opstelling van nato (prikkel)-draad van. Vanaf een afstand waren de horizontale en verticale rollen mooi van vorm. Maar van dichtbij toonden de scheermesjes de ware aard van het draad.

In de Neue Galerie toonde Maria Eichhorn de resultaten van haar Rose Valland Institute, vernoemd naar de Franse kunsthistorica die duizenden kunstwerken redde uit handen van de nazi’s. Midden in het museum staat een grote boekenkast met boeken, die ooit tot joodse collecties behoorden en onrechtmatig in de collectie van de Berlijnse Staats­bibliotheek belandden.

Zo vond ik ook de twee wrakdelen van boten eveneens heel indrukwekkend. Deze waren op Lesbos gestrand en door Guillermo Galindo omgebouwd tot snaar- en slag¬instrumenten om zo vluchtelingen een stem te geven. In diezelfde zaal van Documenta Halle liet Aboubakar Fofana drie soorten indigo-planten groeien en verfde daarmee textiel. Dit textiel, lappen en tunieken, herinnerde aan een koloniale geschiedenis.

Nog meer geschiedenis was het 8 meter lange borduurwerk ‘Historja’ van de Zweedse Britta Marakatt-Labba. Zij borduurde het epische verhaal van de Sami, een van oorsprong nomadisch volk dat in het Noord Europese Lapland woont. Haar geborduur¬de verhalen toonden scenes en mythes van de Sami cultuur, geschiedenis en het alledaagse leven.

En dan de rode ‘wolworsten met knopen’ van Cecilia Vicanuña uit Chili. Zij verbeelde daarmee de oorsprong van het leven en de moeder godheden uit de Andes-regio. De knopen verwezen naar het knopenschrift van de Inka.

Naast Kassel en Documenta bezochten we ook het ‘sprookjesdorp’ Nieder-Zwehren. Daar woonde Dorothea Viehmann vele jaren in een van de mooie vakwerkhuizen.
Zij vertelde volksverhalen en sagen aan de gebroeders Grimm. Deze namen haar verhalen op in hun beroemde sprookjesboeken.

In Nieder-Zwehren herinnert een standbeeld op het sprookjes-plein aan Dorothea.

In het vakwerkstadje Hann. Münden keken we onze ogen uit naar de meer dan 700 vakwerkhuizen. Het stadje ziet er nog bijna net zo uit als een paar honderd jaar geleden. Sommige huizen zijn 600 jaar oud! En om 15.00 uur speelde het carillion van het stadhuis. De bovenste raampjes gingen open en de mannetjes met muziekinstrumenten kwamen naar buiten om hun melodie te spelen. De twee rivieren Fulda en Werra komen hier bij elkaar en vormen samen de Weser, die naar zee stroomt. 

Ook bezochten we de dom- en keizerstad Fritzlar met z’n vele vakwerkhuizen. In het begin van de 8e eeuw stichtte Bonifatius de eerste Sint Petri kathedraal op de plek waar de huidige Dom St. Peter staat. Binnen de stadsmuren konden we ons in de middeleeuwen wanen.

Op onze laatste dag in Kassel maakten we een mooie wandeling naar Wilhemshöhe. In de Weissensteinflügel van Schloss Wilhelmshöhe zagen we de stijlkamers en in de Gemäldegalerie van het museum oude meesters als Rembrandt, Paulus Potter, Frans Hals en vele anderen. In het Bergpark gaven de Wasserspiele met de fontein een fascinerend zicht met bovenop de berg Hercules. 


Op de heenweg was onze stop in Wuppertal en hadden we voldoende tijd om het Von der Heydt museum uitgebreid te bezoeken. Drie tentoonstellingen vroegen onze aandacht: Mehr Licht, Adolf Erbslöh en Something old, something new. Op de terugweg kregen we een indruk van Bielefeld en van Münster.

Zo was onze week Kassel-Documenta een mooie afwisseling van indrukwekkende kunst, van oude meesters en bijzondere tentoonstellingen en van mooie plaatsjes met ontspannen wandelingen, waarbij het onverwachte cello concertje niet onvermeld mag blijven.

Kortom: cultuur en natuur.

Ien Heldoorn.

© 2021 Elysium Cultuurproducten  
All Rights Reserved 
privacy statement  |  disclaimer | 27-06-2022